استبداد و خودكامگى دست كمى از نياكان خود نداشتند و مخصوصا نسبت به پيشواى پنجم ، همواره سختگيرى ها وتضييقاتى داشتند . پيشواى پنجم ، طى مدت هيجده سال ، در همان شرايط نامساعد ، به نشر و اشاعهء حقايق و معارف الهى پرداخت و مشكلات علمى را تشريح و توضيح داد و جنبش علمى دامنه دارى را بوجود آورد كه مقدمات تأسيس يك " دانشگاه بزرگ اسلامى " را در دوران امامت فرزند گراميش " امام صادق ( عليه السلام ) " به اوج عظمت خود رسيد ، پى ريزى نمود . سرآمد بنى هاشم امام پنجم در علم ، زهد ، تقوى و فضيلت ، سرآمد همهء بزرگان بنى هاشم بود و مقام بزرگ علمى و اخلاقى او مورد اتفاق دوست و دشمن بود . به قدرى روايات و احاديث وآثار علمى ، در زمينهء تبيين مسائل و تشريح احكام اسلامى ، تفسير و تبيين تاريخ اسلام و انواع علوم ، از آن حضرت به يادگار مانده است كه تا آن روز از هيچ يك از فرزندان امام حسن و امام حسين ( عليها السلام ) به جا نمانده بود . رجال و شخصيتهاى بزرگ علمى آن روز ، و نيز عده اى از ياران پيامبر ( صلى الله عليه وآله ) كه هنوز در قيد حيات بودند از محضر آن حضرت بهره ها مى بردند . ( 1 ) " جابر بن يزيد جعفى " و " كيسان سجستانى " وفقهائى مانند ! " ابن مبارك " ، " زهرى " ، " اوزاعى " ، " ابوحنيفه " ، " مالك بن انس " ، " شافعى " ، و " زياد بن منذر نهدى " از آثار علمى او بهره‌مند شده سخنان آن حضرت را بى واسطه و گاه با چند واسطه ، نقل نموده اند . كتب و مؤلفات دانشمندان و مورخان اهل تسنن مانند : طبرى ، بلاذرى ، خطيب بغدادى ، ابونعيم اصفهانى ، و كتابهاى حديثى مانند : مؤطأ مالك ، سنن ابى داود ، فقه ابى حنيفه ، مسند مروزى ، تفسير زمخشرى ، و دهها كتاب نظير اينها كه از مهمترين كتب جهان تسنن است ، پر از سخنان پر مغز و حكمت آميز پيشواى پنجم مى باشد و همه جا عبارت افتخارآميز : " قال محمد بن على " يا " قال محمد الباقر " به چشم مى خورد . ( 2 )

--> 1 . ارشاد مفيد . 2 . ابن شهر آشوب ، مناقب ، ج 4 ، ص 195 .